Online gokplatformen houden spelers met ‘deceptive patterns’ aan het gokken

Online gokplatformen gebruiken steeds vaker bewust zogeheten ‘deceptive patterns’ om spelers langer actiever te houden. Dat schrijft Christof van Nimwegen, universitair hoofddocent Human-Centered Computing aan de Universiteit Utrecht, in een blog voor het Trimbos instituut.

Volgens de docent is online gokken niet gewoon een digitale versie van gokken, maar zit er een heel geslepen en intelligent systeem achter. Er zit een ontwerpsysteem achter dat spelers doelbewust actief aanstuurt, vaak zonder dat ze het doorhebben.

Wat zijn deceptive patterns?

Deceptive patterns zijn ontwerptechnieken die psychologische principes gebruiken om gedrag te sturen. Specifiek online gokken wordt in het Trimbos instituut blog door Nimwegen in een bredere categorie van digitale producten geplaatst waarin deze deceptive patterns steeds vaker voorkomen. Elke knop, kleur en menu worden strategisch zo neergezet dat het op bepaalde handelingen wordt gestuurd. Deze acties zoals ‘doorgaan’ of ‘inzetten’ worden hiervoor veel makkelijker gemaakt. Acties zoals ‘stoppen’ of ‘pauzeren’ worden doelbewust net wat lastiger gemaakt.

Een concreet voorbeeld dat Nimwegen benoemt, zijn de standaardinzetten die te hoog staan ingesteld, sliders die met grote sprongen omhooggaan, en het ontbreken van pauzes tussen rondes. Mechanismen die ervoor zorgen dat er ‘stopping cues’ ontbreken tijdens het spelen. Dit zijn de natuurlijke momenten waarop iemand bewust kan stoppen.

Storten gaat snel, opnemen traag

De balans tussen geld inleggen en geld opnemen loopt ook scheef. Waar storten binnen een paar seconden is gebeurd, lopen spelers bij het opnemen vaker vertraging op. Denk hierbij aan verificatie-eisen en soms bewuste onderbrekingen. Ook het feit dat er niet met fysiek geld wordt gespeeld, is een factor die invloed heeft. Digitaal saldo voelt altijd anders aan en voelt minder echt dan fysiek geld dat je in je handen hebt.

Ook wordt er gebruikgemaakt van variabele beloningen en gepersonaliseerde prikkels. Zo worden er bonussen en meldingen ingezet die in de meeste gevallen zijn afgestemd op de speler, waardoor deze sneller geneigd is om in te zetten. Een goed voorbeeld hiervan is een gepersonaliseerde melding die de speler ontvangt rond de salarisdatum. Deze bevindingen zijn geen losse mening en eerder gaf de top van Fair Play Online al aan dat de spelersbescherming in Nederland terugloopt.

Geen losse mening

Deze signalen hebben ervoor gezorgd dat er steeds meer onderzoeken worden uitgevoerd. De Kansspelautoriteit heeft inmiddels flink geïnvesteerd in vijf projecten tegen gokverslaving. Spelers zullen het hoe dan ook lastig blijven krijgen zolang interfaces blijven aansturen en het speelgedrag bewust beïnvloeden.

Het beïnvloeden van het gedrag van de consument is zeker niet exclusief voor goksites en komt in veel sectoren voor. De impact bij online gokken is echter extra groot, omdat het hier om direct geld en spelersgedrag gaat. Voor de spelers is even bewust te pauzeren moeilijker dan het lijkt, en dat is geen toeval.